|
BOUW MEE
AAN EEN TANDHEELKUNDIGE KLINIEK
IN KIGALI/RWANDA
|
|
Deze brochure gaat over een kleinschalig ontwikkelingsproject in Rwanda. In de hoofdstad Kigali wordt
momenteel druk gebouwd aan een tandheelkundige kliniek die zich richt op elementaire tandzorg voor de
allerarmsten. Ook zullen in deze kliniek Rwandezen opgeleid worden om in én buiten Kigali hun soms
levensreddende werk te verrichten.
|
Ontstaan van het project
Het
project werd in 1990 gestart door de Nederlandse tandarts
Arnold Daems. Hij en zijn vrouw vestigden zich, na de
verkoop van hun Utrechtse tandartspraktijk, in Nyundo
in het noordwesten van Rwanda, bij Gisenyi, aan het Kivumeer. |
Rwanda is een klein Afrikaans land, ongeveer zo groot als België met
een bevolking van zeven miljoen inwoners, een van de
dichtst bevolkte landen van Afrika. Op het terrein van
een klein verloskundig ziekenhuis begon hij een praktijk
in twee behandelcabines van de schooltandverzorging van
de provincie Utrecht, die daar met hulp van een Lion's
Club waren geplaatst. Zijn initiatief werd vanuit Nederland
gesteund door stichting fADA (fondation Aide Dentaire
Afrique). Jarenlang gaf hij hulp aan de allerarmsten.En
hij leidde medisch assistenten op, zodat Rwandezen zelf
hulpverlening konden geven. |
Levensreddend?
Een
tandarts die een leven redt komt hier in Nederland zelden
voor. Bij een tandvlees-ontsteking gaan we snel naar
de tandarts en krijgen in ernstige gevallen een antibioticakuur.
Zo'n kuur kost in Rwanda meer dan een maandloon. Tandvleesontstekingen
blijven daarom vaak onbehandeld. Dat kan leiden tot verminderde
weerstand en ernstige ziekte. Bij kinderen in de leeftijdscategorie
van zeven tot twaalf jaar treden soms ernstige ontstekingen
van het tandvlees op waarbij het onderliggende kaakbot
afsterft. Ze krijgen koorts, kunnen niet meer eten vanwege
de pijn en raken ondervoed. Die fatale combinatie van
infectie en ondervoeding leidt vervolgens tot de dood.
Bij volwassenen kunnen abcessen leiden tot bloedvergiftigingen
en zwellingen die de ademweg gedeeltelijk afsluiten.
Ziekten als cholera en AIDS verminderen de weerstand en
doen de gevoeligheid voor tandheelkundige infecties toenemen.
Indien tijdig behandeld, kunnen dit soort
infecties vaak op eenvoudige wijze verholpen worden.
De lokaal opgeleide medisch assistenten kunnen dit werk
binnen enkele jaren leren. In de loop der jaren zijn
duizenden patiënten in de kliniek in Nyundo geholpen.
|
Genocide
In 1994
kwam een al jaren slepend conflict tussen twee bevolkingsgroepen van Rwanda, de Hutu's en de Tutsi's, tot uitbarsting. Tijdens massaslachtingen kwamen binnen enkele maanden meer dan een miljoen (een op de
acht) inwoners om het leven.In die periode kon de kliniek in Nyundo niet functioneren, een medisch assistent verloor zijn naaste familieleden. Daems en zijn vrouw werden geëvacueerd.
Eind 1994 keerden zij
terug naar Nyundo, waar ze een gedeeltelijk verwoeste en geplunderde kliniek aantroffen. Alles moest weer van voren af aan opgebouwd. Het jaar daarna raakte een Haagse tandarts bij het project betrokken: Tom
van der Colk. Hij legde in 1996 het werk in z'n Haagse praktijk enkele maanden stil om Arnold Daems in Rwanda te gaan helpen bij het opleiden van medische
assistenten, speciaal om hen eenvoudige chirurgische vaardigheden bij te brengen. Toen was alles nog relatief rustig in Nyundo, maar vanaf halverwege 1997 veranderde de situatie. Er waren steeds vaker troepenbewegingen
van en naar het aangrenzende Congo en Nyundo werd het centrum van een zich uitbreidende burgeroorlog. Daems, zijn vrouw en alle medisch assistenten, moesten weer vluchten en vestigden zich in Kigali.
Een nieuwe kliniek
Daar begonnen ze
opnieuw, eerst in een kleine praktijkruimte die ze
huurden. Maar ook dat werd steeds moeilijker. De huren stegen enorm
in Kigali. Huurbescherming bestaat niet in Rwanda en eigenlijk was
juist een grotere ruimte nodig. Toen ontstond het plan om zelf een
kliniek te bouwen aan de rand van Kigali. Vanaf 1998 is daaraan, met
financiële steun van fADA, gewerkt en de kliniek is nu voor driekwart
afgebouwd. Maar de laatste loodjes wegen het zwaarst. De Nederlandse
regering geeft momenteel geen financiële steun aan Rwanda. Na de massale
slachtingen tussen Hutu's en Tutsi's wil men eerst vooral het tribunaal
over de burgeroorlog financieel ondersteunen. Ook veel ontwikkelingsorganisaties
hebben zich teruggetrokken uit Rwanda. Er ontstond een moeilijke periode
voor het project. Begin 2002 kwam daarin verandering. |
|
|
PATIENTEN VOOR PATIENTEN
Toen de bouw van de kliniek bijna stil viel en steeds minder fondsen beschikbaar leken, nam Tom van der Colk het initiatief om in Nederland fondsen te werven. Dat lukte maar
gedeeltelijk, omdat hij een zeer drukke praktijk heeft, en dus weinig tijd. In mei deed hij iets ongewoons; hij vroeg zijn patiënten om hulp. Al snel bleek dat er onder de patiënten van Tom veel enthousiasme was om hem
en de kliniek te ondersteunen. Een werkgroep van zo'n tien patiënten werd gevormd, die op zich nam om de nog ontbrekende gelden voor de afbouw en inrichting van kliniek, circa € 110.000, bijeen te brengen.
Eerst benaderden
ze vrienden en kennissen in eigen kring, en een groep
van ruim honderd medepatiënten voor een huiskamerbijeenkomst.
De opbrengst van die eerste actie was maar liefst € 20.000.
Een aantal mensen dat op de huiskamerbijeenkomst
kwam, zette de actie voort. In Zoetermeer organiseert
iemand een fancy fair. Een docente nam het initiatief
tot een grote inzamelingsactie op het Bonifatius
College in Utrecht. Door al die bijdragen is het
nu zo goed als zeker dat de kliniek in oktober van
2003 afgebouwd en ingericht is. En dat de hulpverlening
van start kan gaan in november. |
|
|
NOG EEN LANGE WEG TE GAAN
Maar ook als de
kliniek af is, is er nog een lange weg te gaan.
Van belang is dat er op korte termijn voldoende medisch assistenten worden
opgeleid. Dit is in principe mogelijk. De zorg die geboden wordt is eenvoudig.
Deze is er primair op gericht infecties op eenvoudige manier (zonder
antibiotica) te behandelen door ontsmetten en goede nabehandeling. Instructie
voor goede tandverzorging is daarbij belangrijk. Daarnaast worden er
eenvoudige ingrepen verricht als het trekken van kiezen en tanden. De
medisch assistenten kunnen al enkele maanden na de start van hun opleiding
de tandarts assisteren, en binnen een jaar zijn de meesten in staat om
zelfstandig behandelingen te verrichten.
Om dit mogelijk te maken, wordt een opleidingsprogramma gestart, waarbij
Nederlandse artsen de kliniek voor een korte
of langere periode bezoeken om nieuwe medische assistenten op te leiden. Lesfaciliteiten
en lesmateriaal zullen ontwikkeld moeten worden en uitgewerkt. Het is de uitdrukkelijke
bedoeling dat de kliniek niet alleen hulp
biedt in Kigali. In heel Rwanda is tandheelkundige hulp nodig.
Op de zeven miljoen inwoners van Rwanda zijn
er maar. vijf tandartsen. |
Na
steun bij de eerste acties door De Wilde Ganzen, heeft Cordaid nu steun
toegezegd voor de komende jaren.
Dat betekent dat elke Euro die door fADA
bij particulieren en particuliere fondsen wordt ingezameld, door Cordaid
wordt verdubbeld.
Elke Euro die aan fADA gechonken wordt,
komt dus voor het dubbele ten goede aan
de kliniek in Kigali. |
|
UW BIJDRAGE
Uw bijdrage voor het project is van harte welkom op giro
3394215 van de stg fADA in Den Haag. S.V.P. bij uw storting te vermelden: fADA/Rwanda. |
MEER INFORMATIE
We
hopen u hiermee voldoende informatie te hebben gegeven om enthousiast en gemotiveerd een bijdrage te leveren. Het bestuur en de vrijwilligers van fADA zullen er alles aan doen om uw bijdrage direct ten goede
te laten komen aan dit bijzondere project.
stichting fADA
Suezkade 134, 2517 CC Den Haag
Telefoon: 070 - 3636719 (Bieke De Mol en Tom van der Colk)
Email: info@fada.nl
|
|
